W najstarszych tekstach starożytnego Iranu Ahura Mazda pojawia się jako Pan Mądrości, istota stojąca ponad światem ludzi i bogów. Dla większości historyków jest najwyższym bóstwem zaratusztrianizmu, którego nauki głosił prorok Zaratusztra. Jednak niektórzy badacze dawnych mitów zwracają uwagę na niezwykłe podobieństwa pomiędzy opowieściami Iranu, Mezopotamii i starożytnego Bliskiego Wschodu. Czy za różnymi imionami mogły kryć się te same istoty pamiętane przez kolejne cywilizacje?
Według tej alternatywnej interpretacji Ahura Mazda nie był jedynie bogiem religijnym. Miał należeć do starożytnej grupy istot znanych w różnych kulturach pod różnymi nazwami. W tekstach hebrajskich pojawia się słowo Elohim. W Sumerze mówiono o Anunnakich. W Persji wspominano Ahurów. Zwolennicy tej hipotezy sugerują, że wszystkie te przekazy mogą być odległym wspomnieniem jednej cywilizacji nauczycieli, którzy pojawili się na Ziemi w zamierzchłych czasach.
Szczególnie interesująca jest sama nazwa Ahura Mazda. Oznacza ona „Mądrego Pana” lub „Pana Mądrości”. W starożytnych tekstach przedstawiany jest jako stwórca porządku, światła i życia. Zaratusztra nauczał, że Ahura Mazda stworzył świat materialny i duchowy oraz przekazał ludziom wolną wolę.
Niektórzy autorzy alternatywnej historii zauważają, że motyw boskich nauczycieli pojawia się niemal wszędzie. W Egipcie, Mezopotamii, Indiach i Iranie występują opowieści o istotach przybywających z nieba, przekazujących wiedzę astronomiczną, rolniczą i duchową. Czy były to jedynie symbole religijne, czy echo wydarzeń, których prawdziwe znaczenie zaginęło wraz z upadkiem dawnych cywilizacji?
Najstarsze wzmianki o Ahura Mazdzie mogą sięgać okresu jeszcze wcześniejszego niż imperium perskie. Niektóre źródła wskazują, że imię podobne do Ahura Mazdy mogło być znane już w VIII wieku p.n.e., zanim jego kult został szeroko rozpowszechniony.
W cieniu oficjalnej historii pozostaje więc fascynujące pytanie. Czy Ahura Mazda był wyłącznie bogiem jednej religii, czy też ostatnim śladem znacznie starszej tradycji sięgającej czasów, gdy według legend bogowie chodzili pośród ludzi? Odpowiedzi mogą być ukryte w ruinach starożytnych świątyń, zapomnianych tekstach i mitach, które przetrwały tysiące lat, czekając na ponowne odczytanie.
Ahura Mazda i Zaratustra.